Hayvan yumurtaları, bilinen en büyük hücredir ve yaşamın temelini oluşturan çeşitli biyokimyasal maddelerden oluşmaktadır. Aslında yumurtaların besin kalitesinin bu kadar güçlü olmasının altında yatan sebep, içeriğindeki protein ve yağ kalitesinden de öte, büyümeyi teşvik edici ve bağışıklık güçlendirici biyokimyasal ajanlar içermesidir. Bu yönüyle yumurtalar, günümüzde tedavi edici potansiyele sahip birçok maddenin kaynağı olarak kabul görmektedirler.
Genel olarak bir yumurta; %9-11 yumurta kabuğundan, %60-63 yumurta beyazından ve %28-29 yumurta sarısından oluşmaktadır. Ana bileşenler olarak inceleyecek olursak; yumurtanın %12’si yağ, %12’si protein ve %75’i ise su ve minerallerden oluşmaktadır.
Yumurtanın örnek protein olarak adlandırılmasının temel sebebi, protein yapısının her yere dağılmış vaziyette olmasıdır. En fazla yumurta beyazında olmak üzere, yumurta sarısında da bolca protein bulunmaktadır. Ayrıca minerallerin büyük çoğunluğu ise yumurta kabuğundadır.
Makalemizde tabii ki çok fazla bilimsel detaya girmek istemiyorum fakat yumurta proteinlerinin insan sağlığı üzerindeki çok önemli etkilerine değinebilmek için biraz detaylandırmamız gerekli. Yumurta proteinlerinin insan vücudunda o kadar önemli etkileri vardır ki bu etkiler yıllardır birçok araştırmanın konusu haline gelmiştir. Her yeni çalışma farklı bir potansiyel faydayı bulmuş ve gözler önüne sermiştir.
-
Antiviral Aktivite:
Virüsler, insan vücuduna kolaylıkla yerleşebilen ve hasta edebilen mikroorganizmalar. Hemen hemen hepimiz hayatımız boyunca en az bir kez virüs kaynaklı bir hastalık atlatmışızdır ve bununla birlikte, hasta olmasak bile virüslerle her an iç içe olduğumuzu unutmamamız gerekir. Yumurta proteinlerinin sahip olduğu antiviral özellik sayesinde, vücudumuzun virüslere karşı dayanıklılığı artar ve potansiyel zararlarından bizi korur.
-
Antitümör Aktivite:
“Her hücrenin aslında kanserleşebilme potansiyeli vardır fakat uygun zamanı bekler” sözünü illaki duymuşsunuzdur. Bu kısmen doğru bir bilgi fakat bir hücrenin kanserleşmeye karar vermesi bu kadar kolay bir mekanizma değil çünkü vücudumuzda öyle kuvvetli antitümör (tümör karşıtı) savaşçılar var k, bu savaşçılar doğru beslendiği ve yönetildiği müddetçe bir hücrenin kanserleşebilmesi pek kolay değil.
Yumurta proteinleri tam da bu noktada vücudumuza girdikleri andan itibaren aktif bir şekilde çalışmaya başlıyorlar ve tümör oluşturabilecek genlerin baskılanması için mücâdeleye destek oluyorlar.
-
Bazı Antibiyotiklerin Etkinliğinin Arttırılması:
Antibiyotikler artık hayatımızın bir parçası ve çoğumuz her kış muhakkak 1-2 paket antibiyotik kullanmadan kışı uğurlayamıyoruz. Antibiyotik kullanırken beslenmeye dikkat etmek, hatta biraz yumurta tüketmeye gayret etmek doğru bir hareket olabilir. Çünkü yapılan bazı araştırmalar, yumurta proteinlerinin bazı antibiyotiklerin etkinliğini arttırabildiğini gözler önüne seriyor.
-
Antifungal Aktivite:
Yeryüzünde sayamayacağımız kadar çok küf ve mantar bulunmaktadır. Bunlar hemen hemen dokunduğunuz tüm yüzeylerde yaşayabilmektedirler ve çoğu zaman elimize küf veya mantar bulaştığını fark etmeyiz bile. Asansör düğmeleri, tuvalet kapıları, merdiven tırabzanları gibi birçok yerde küf ve mantarlar yaşamlarını sürdürebilirler. Özellikle ellerini gün içerisinde sık yıkamayan bireyler bu canlılara daha fazla maruz kalırlar ve vücutlarına kolaylıkla alırlar. Neyse ki bağışıklık sistemimiz küf ve mantarlar için de oldukça güçlü bir donanıma sahiptir ve yumurta proteinleri bu cephede de oldukça büyük bir destekçi birliktir.
-
Gıda Koruyucu:
Her ne kadar yumurta kolay bozulabilen bir besin olsa da gıda koruyucu olarak endüstride kullanılabilmektedir. Yumurta proteinlerinden biri olan lizozim, yumurtadan ayrıştırılarak gıda endüstrisinde bakterilerin üretilen yeni gıdalardan uzaklaştırılabilmesi için oldukça sık tercih edilmektedir.
-
Beyne İlaç İletilebilmesi:
Yumurta proteinlerinden biri olan avidinin bilinen en potansiyel etkilerinden birisi, kan beyin bariyeri aracılığıyla ilaç etken maddelerinin kolaylıkla beyne iletilmesine olanak sağlamasıdır.
Yumurta proteinlerinin insan sağlığı üzerindeki etkileri saymakla bitmez fakat en önemli etkilerini sizler için derledik. Yumurta, eğer alerjimiz veya kronik bir hastalığımız yoksa günlük rutinimizde muhakkak bulunması gereken bir besin olmakla birlikte; yumurta tüketmeyi sevmeyen bireylerin de farklı tariflerle yumurtayı daha rahat tüketilebilir hale getirmeleri mümkündür. Bir sonraki makalemizde, yumurta tüketmeyen bireyler için yumurta sevdirecek birkaç tarifle buluşacağız. O güne dek kendinize çok iyi bakın, sağlıkla kalın!
Uzm. Dyt. Şeydanur Özpınar Aksoy©
Referanslar ve Kaynakça:
- Kovacs-Nolan, J., Phillips, M., & Mine, Y. (2005). Advances in the value of eggs and egg components for human health. Journal of agricultural and food chemistry, 53(22), 8421-8431.
- Mine, Y. (2007). Egg proteins and peptides in human health-chemistry, bioactivity and production. Current pharmaceutical design, 13(9), 875-884.
No Comments