Herkese selamlar. Nasılsınız? Umarım her şey yolundadır.
Bugün sizlere A vitamininden, namı diğer “retinol”den bahsetmek istiyorum. Retinol özellikle son dönemlerde cilt bakım ürünlerinde sıkça kullanılan bir bileşen. Eminim duymuşsunuzdur. Sizler için retinol üzerine bir yazı hazırlamak istedim. Şimdiden keyifli okumalar.
A Vitaminine Genel Bakış
A vitamini yağda çözünen vitaminlerin ilk keşfedilenidir. 1928 yılında ilk kez kızamık tedavisinde kullanılmıştır. Hastalığa yakalanma ve ölüm oranlarında ciddi bir azalma göstermiştir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 1987 yılında yayınladığı bildirgede, kızamık geçiren çocuklara A vitamini takviyesinin yapılmasını önermiştir.
Halk sağlığı açısından önemi ise anne sütü yerine süt tozu, tereyağı yerine ise margarin tüketimi ile birlikte gelişen anomaliler sonucu keşfedilmiştir. Süt ve süt ürünleri iyi birer A vitamini kaynağıdır. Uzun süre alımı sınırlandırıldığında A vitamininden yana eksiklikler gözlenebilir. Eksikliğinde ilk olarak görme bozuklukları baş gösterir.1
Vücudumuz A vitaminini kendisi üretemez. Bu nedenle besin yolu ile dışarıdan alması gerekir. Besin yolu ile alınan vitamin %80-90 oranında bağırsaklardan emilir. Emilen vitamin %90 oranında karaciğerde depo edilirken %1’lik kısmı kanda serbest halde dolaşır.(Günlemez, vd., 2003).
Hangi besinlerde bulunur?
A vitamininin iki formu vardır. Biri hayvansal diğeri ise bitkisel. Hayvansal kaynaklardan gelen formuna “Retinol” adı verilirken bitkisel formuna “Karoten” adı verilir.
Retinol; dana karaciğeri, balık yağı, süt, tereyağı ve yumurtada bol miktarda bulunur.
Karoten ise sarı, turuncu ve koyu yeşil yapraklı sebze ve meyvelerde bulunur. Havuç, bal kabağı, kayısı, şeftali, portakal, tatlı patates iyi birer karoten kaynağıdır.
Retinol formu vücutta herhangi bir dönüşüm geçirmeden direkt kullanılabilir. Ancak karoten önce karaciğerde retinol formuna dönüştürülmelidir.
A vitamini yağda çözünen bir vitamin olduğundan dolayı A vitamini içeren besinlerin yanında yağ ve protein oranı yüksek besinler tüketilmelidir. Yağ ve protein alımı, emilimi büyük oranda artırır.1,2
Vücuttaki görevleri nelerdir?
A vitamini vücudumuzdaki diğer tüm vitamin ve mineraller gibi büyük bir öneme sahiptir. Özellikle görme fonksiyonları üzerine çok etkilidir.
Diğer görevleri:
- Büyüme ve gelişmede
- Üreme sisteminde
- Epitel dokunun yapısını korumasında
- İmmün sistemde
Etkin rol oynar. (Kurtyüzü,2018)
Eksikliğinde ne olur?
Depo edilebilir bir vitamin olduğundan uzun süreli yetersiz alımında eksiklik belirtileri verir. Gelişmiş ülkelerde eksikliği çok nadir gözlenirken. Gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde özellikle hayvansal besin kaynaklarına erişimi kısıtlı olan bireylerde eksikliği oldukça yaygın seyreder.
Hipotiroidi, şeker hastalığı ve bazı metabolik rahatsızlıkları olan bireylerin vücutlarında karoten retinole dönüşemez. Bu sebeple eksikliği gözlenebilir. Çölyak hastalarında ise bağırsaklarda emilim sorunu olduğundan dolayı eksiklik gözlenebilir. Demir eksikliğine sahip bireylerde ise A vitamini depolamada sorunlar yaşanabilir, bu sebeple retinol eksikliği gözlenebilir. Takviye alımına rağmen hala demir eksikliği yaşanıyorsa A vitamini eksikliğinden de kaynaklanabilir. Demir ve A vitamini birbirini etkileyen bileşenlerdir.
Gebelerde A vitamininin %50’si plasenta aracılığı ile bebeğe geçer. Bu sebeple gebe bireylerde gereksinim normal bireylere göre fazladır. Yenidoğanlar ise karaciğer retinol depoları tam dolu olmadığı için anne sütü ile ihtiyacını karşılar. Ancak yüksek doz A vitamini takviyesi hem anne hem de bebek için toksik etki gösterebilir.
Bebeklerin yanı sıra büyüme çağındaki çocukların da gereksinimi normal bireylere oranla daha fazladır. (Günlemez vd.,2003), (Kurtyüzü,2018).
Cilt Sağlığına Retinolün Etkisi
Retinol cilt için oldukça gerekli bir vitamindir. Kolajen üretimini desteklediği için kırışıklık görünümünün azalmasına yardımcı olur. Yaşlanma karşıtı etki gösterir. Yapılan çalışmalarda, kuru cilt tipine sahip bireylerde kolajen üretimini desteklediği, cilde esneklik kattığı, hücre yenilenmesinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Epitel dokunun yenilenmesini hızlandırdığı için akne ve güneş lekeleri üzerinde de olumlu etkileri vardır. Akne tedavisinde reçeteli ilaç olarak kullanılır.3
Retinol, kozmetik alanında, kremlerin ve serumların içerisine sıkça ekleniyor. Cilt üzerine de birçok olumlu etkisi var. Ancak biz beslenmemize retinol kaynaklarını eklemez, bedenimizi içeriden retinole doyurmazsak cilt yüzeyine uyguladığımız retinolün ne kadar etkisi olur ki. Kullanım süresi boyunca elbette etkisini görürüz. Fakat kullanmayı bıraktığımızda etkisi kaybolur. Unutmayalım ki cildimiz beslenme düzenimizin bir aynası. Kötü beslenirsek cildimiz de kötü oluyor. Sivilceler, lekeler, akneler. Fakat sağlıklı ve temiz beslenirsek cildimizde temiz ve ışıltılı görünüyor.
Bu haftalık benden bu kadar. Umarım keyifle okuduğunuz bir yazı olmuştur. Bir sonraki yazımda görüşünceye kadar hepinize sevgiler.
Kaynakça
- Günlemez, A., vd., (2003). A Vitamini ve Anne Çocuk Sağlığı. Türk Pediatri Arşivi, 38: 73-80. ⇡⇡⇡
- Kurtyüzü, H. (2018). A Vitamini Nedir? Faydaları Nelerdir? Hangi Besinlerde Bulunur? Beslenme İlkeleri. URL: https://www.birbes.com/?p=3835. Erişim Tarihi: 14 Mayıs 2024. ⇡⇡⇡
- Yapar, E., Tanrıverdi, S., (2016). Yaşlanma Karşıtı Kozmetik Yaklaşımlar ve Ürün Bileşenleri. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 5:2, 99-109. ⇡⇡⇡
No Comments