Çılgın ve Özgür

Çılgın ve Özgür | Neyzen Tevfik’in Romanı | Hıfzı Topuz

Neyzen Tevfik gerçekten çok çılgın bir kişilik. Neyzenliği tartışmasız. Ünlü ünsüz pek çok insan onun neyini dinlemek için can atıyor. Hatta bir sürü insan ona evinin kapısını açıyor, gel burada kal diyorlar, gez dolaş, akşam yatmaya gel. Yok! Neyzen Tevfik duramıyor, barınamıyor. Sokakları, meyhaneleri kendisine ev belliyor.

Çılgın ve Özgür | Neyzen Tevfik’in Çocukluğu

1879 Bodrum doğumlu Tevfik. Babası Hafız Hasan Fehmi Efendi, Bafralı, Bodrum Rüştiyesi’nde başöğretmen.

Dokuz yaşındayken babası kahvehaneye götürüyor Tevfik’i. Oraya neyzenler geliyor. Tevfik dinliyor ve çok etkileniyor. Kendisine kamışlardan ney yapıp çalıyor. Babası ondaki bu yeteneği görüp destekliyor.

Bir gün eşkıyaların kesik başlarının sopalarla sokaklarda dolaştırıldığını görüyor. Ve bu durum onun psikolojik dengesini bir parça sarsıyor.

Bir berberde ney çalan birini görüyor Tevfik. Ondan öğreniyor neyi. Bu sırada sara nöbetleri tutuyor. Doktor, çocuğu sıkmayın, ne istiyorsa yapsın, diyor. En çok ney sevdiği için neye başlıyor.

Çılgın ve Özgür | Neyzen Tevfik’in Evliliği

Bir gün ney çaldığı bir evde bir kıza aşık oluyor. Cemile. Kız da ona. Kızın babası da bu evliliğe razı. Ama kızın dindar babası Tevfik’i dindar zannediyor. Evlenmelerine razı oluyor. Ama Tevfik’in dindar olmadığını görünce kızını ondan almaya çalışıyor. Bu sırada bir kızları oluyor, Leman. Neyzen karısını boşamak istemiyor ama Cemile’nin babası bir şekilde onların boşanmasını sağlıyor.

Neyzen’in kızı Leman Kolaylı. Kitapta Neyzen’in evlendiği ve kızı olduğu bilgisi verildikten sonra bir daha hiç bahsi geçmiyor kızının. Tahminimce Neyzen’in aklına bile gelmemiş olabilir. Çünkü onda koca ve baba materyali göremedim ben.

Çılgın ve Özgür | Neyzen Tevfik’in Alkolikliği

Neyzen zaman zaman bunalımlar geçiriyor. Akıl hastanesinde yatmak zorunda kalıyor. Yıllar sonra Mina Urgan’ın demesine göre Neyzen aslında alkolik değil, dipsomaniak. Yani delice içme. Bazen haftalarca içmeyip sonra durup dururken içki nöbeti gelmesi ve ara vermeden çılgınca içmek.

Bakırköy Hastanesi’nde yaşadığı bazı ilginç anılara da yer verilmiş kitapta. Bir gün kendisini Hitler sanan bir adam gelip “Beni öldürdüklerini sandılar ama ben kaçıp buraya geldim” diyor. Neyzen de “Ben de Mussolini’yim, beni de öldürdüklerini sandılar ama kaçtım buraya geldim” diyor.

Bir gün Bakırköy Hastanesi’nin meşhur doktoru Mazhar Osman’la karşılaşıyorlar yolda. Neyzen’in elinde bir şişe rakı. Mazhar Osman, “Hani bırakmıştın” diyor. “Arkadaşımla içeceğiz, yarısı onun” diyor Neyzen. “Dök,” diyor doktor, “senin payına düşen yarısını.” “Dökemem, benim payım altta kaldı” diyor Neyzen.

Çılgın ve Özgür | Neyzen Tevfik ve Atatürk

Atatürk için yazdığı bir şiir üzerine Atatürk onu yanına çağırıyor. Rakı konusu oluyor. Atatürk soruyor “Ne kadar içersin?” diye. Neyzen de geceden içmiş, “Böyle çok içtiğim zamanlar içmeye devam etmek için şöyle yaparım” diyor. Tencereye rakı dolduruyor. İçine ekmek doğruyor. Kaşık kaşık yiyor. Atatürk bu görüntüden hoşlanmıyor. Bir daha da görüşmüyorlar. 1938’de Atatürk’ün ölümüne Neyzen çok üzülüp ağlıyor.

Çılgın ve Özgür | Neyzen Tevfik’in Çılgın ve Özgür Hayatı

Plakları oluyor ama bundan para kazanamıyor. “Para için neyi dudaklarıma götürmeyi hakaret sayarım” diyor.

Askeri Müze’de mehteran takımında görevlendiriliyor. Sonra belediye konservatuarında iş veriyorlar Neyzen’e. Geçimi kolaylaşıyor bu sayede. Ancak Atatürk sonrası değişen yönetimle görevi elinden alınıyor. Son yıllarında Beşiktaş’ta Nuri Demirağ ona bir ev tahsis ediyor ve aylık bağlıyor.

Meşhur “Behey Dürzü” şiiri ona ait mi, değil mi bilinmiyor. Çünkü şiirlerini bir kenara yazıp dost meclislerinde okuduktan sonra atıyor. Biriktirme, tutma, kitapta toplama yok. Bazen birileri şiirlerini kitapta topladıklarını söylüyor ama Neyzen’in eline bir şey geçmiyor.

28 Ocak 1953’te 74 yaşında ölüyor Neyzen Tevfik Kolaylı. Vasiyetine uyularak Kartal Mezarlığı’na gömülüyor.

Kitaptan anladığım müthiş bir yetenek, çok ilginç bir karakterde hayat bulmuş.
 
 
Saygılar,
Hülya Erarslan