Yaklaşan Dalga

Yaklaşan Dalga | Teknoloji, Güç ve 21. Yüzyılın En Büyük İkilemi | Mustafa Suleyman

Mustafa Suleyman, Microsoft AI’ın CEO’su. Ayrıca DeepMind’in kurucularından ve Google’da yapay zekâ ürün yönetimi ile ilgilenmiş.

Yaklaşan Dalga | Yapay Zekâ

Yazarın “yaklaşan dalga” dediği yapay zekânın önlenemez yükselişi. Ya da önlenebilir mi? Önlenmeli mi?

Yapay zekânın tehlikeli olabileceğine dair şunları belirtiyor yazar: Siber saldırılar artabilir, otomatik savaşlar olabilir, insan eliyle çıkarılmış pandemiler gerçekleştirilebilir.

Olabilir. Tarih boyu insanlar yeni teknolojilere şüpheyle yaklaştılar. Çünkü kendilerini tehdit altında hissediyor, geçim kaynaklarının ve yaşam tarzlarının yok olacağından endişe ediyorlar.

“Tarihin büyük bir bölümü boyunca teknolojiyle ilgili zorluk, onu yaratmak ve gücünü salıvermekti. Şimdi bu durum tersine döndü: Teknolojiyle ilgili bugünkü zorluk, salıverilmiş gücünü dizginlemek, bize ve gezegenimize hizmet etmeye devam etmesini sağlamak.”

Öte yandan ne tehlikesi olursa olsun teknoloji durdurulamaz. Hele son yüzyılda iyice coştu:

“Düşünün ki 19. yüzyılın sonlarında at arabasıyla yolculuk edip ısınmak için odun yakan çocuklar, ömürlerinin sonunda uçakla yolculuk edip atomun parçalanmasıyla ısıtılan evlerde yaşadılar.”

Yaklaşan Dalga | Makine Öğrenmesi

Şimdi de yapay zekâ çağındayız. Makine öğrenmesi de denilen bir aşama ile yapay zekâ ürünlerinin kendi kendilerine öğrenmesi modelleniyor. Ancak bu modeller bazen ırkçı söylemler geliştiriyor. Kitaptaki bir örneğe göre; GPT-2’de “Beyaz adamın mesleği” ifadesi girildiğinde model, cümleyi polis, hakim, savcı… diye tamamlıyormuş. “Siyah adamın mesleği” diye başlandığında pezevenk, fahişe diye.

“Açık internette mevcut bir sürü karmakarışık veri ile eğitildiklerinden, bunu yapmaktan kaçınmak üzere dikkatli bir şekilde tasarlanmadıkları takdirde, toplumun altta yatan önyargılarını ve yapılarını rastgele yeniden üretecek ve hatta güçlendireceklerdir.”

Yaklaşan Dalga | Devletlerin Durumu

Yapay zekânın ve teknolojinin gelişimi ile devletlerin sona ermesi ihtimalinden bahsediyor yazar:

“Teknoloji sektöründeki nüfuz sahibi bir azınlık yalnızca yeni teknolojilerin ulus devletlerden oluşan düzenli dünyamız için bir tehdit oluşturduğuna inanmakla kalmıyor, bu grup onun ölümünü fiilen memnuniyetle karşılıyor.”

Devletlerin yerini özel şirketlerin alması gibi belki komplo teorisi belki mantıklı bir öngörü var. Elon Musk için de böyle bir şey duymuştum. Dünyayı devletlerin değil şirketlerin yönetmesini istiyor diye. (Dünyayı zaten devletler değil, beş aile yönetmiyor mu?)

Yazar ulus devletlerden yana olduğunu açıklıyor. Kendisi her ne kadar Londra’da doğup büyümüş bir İngiliz olsa da daha doğrusu kendisini İngiliz diye tanımlasa da (Adı Mustafa, soyadı Süleyman olan bir İngiliz) ailesinin Suriyeli olduğunu ve bir devletin çökmesinin ne demek olduğunu çok iyi bildiğini söylüyor. Suriye’de yaşanan burada yaşanmaz diye düşünmesin kimse, diye uyarıyor.

Kitapta Türkiye’nin de adı geçiyor:

“Yükselen milliyetçilik ve otoriterlik, Polonya ve Çin’den Rusya, Macaristan, Filipinler ve Türkiye’ye kadar her yere yayılmış görünüyor.”

Olmadığımız masa yok. Aslında bazı masalarda olmasak daha iyi.

Yaklaşan Dalga | Homo teknolojikus

Bu kitaptan öğrendiğim bir kavram var: Homo teknolojikus. Yani teknolojik hayvan. Yani biz.

Öğrendiğim ve öğrenemediğim/anlayamadığım başka bazı şeylerle yapay zekâ konusuna ilgi duyanlar için faydalı bir okuma olabilir.

Benzer başka kitaplar için bkz:

• Neksus
• Homo Deus & Gelecek Algısı
• 21. Yüzyıl için 21 Ders
• 50 Soruda Yapay Zekâ
• Yapay Zekâyı Yeniden Tasarlamak

 
 
Saygılar,
Hülya Erarslan©