İnsanın içine bakması şaşılacak kadar zordur çünkü orası saklambaç oynadığımız yerdir. Kimsenin görmesini istemediğiniz karanlık, gizli köşelerden oluşan bir oyun alanı. Öyle ki siz bile bir süre sonra o yerlerin nerede gizli olduğunu unutursunuz. İster unutun ister yok sayın, karanlık saklanma yerleri size kendini tüm yaşamınız boyunca farklı şekillerde gösterecektir.
Bana kalırsa, en belirsizce kendini gösterdiği yer rüyâlarımızdır. Eğer doğru teknik ve yöntemler ile düzenli ve sebat ederek çalışırsak karanlık yerleri el feneriyle biraz aydınlatmış oluruz.
Dikkat ederseniz biraz aydınlatabiliriz dedim. Çünkü tamamen görebilmek, imkânsız olmasa bile iyi gelişmiş bir sezgi yetisi ile mümkün olabilir.
Kimsenin görmesini istemediğiniz karanlık, gizli köşelerden bir diğerini ise sanat felsefesinden, gerçek üstücülük (sürrealizm) akımının modern temsilcilerinden René Magritte’in “İmgelerin İhaneti” adlı sanat eserinde size anlatmak isterim.
Bu eserde sanatçı, eserinin altına “Bu bir pipo değildir” yazmıştır.
Bu, neden bir pipo değildir?
Çünkü onu elimize alamayız, koklayamayız, dokunamayız, içemeyiz, kullanamayız. Bu olsa olsa piponun bizdeki imgesidir. Algı ve gerçeklik üzerine dikkat çekmeye çalışan sanatçıya içimizde olup bitenleri bilmek ve anlamak açısından bakacak olursak eğer işte bizim bugün sahip olduğumuz düşüncelerimiz, aslında gerçeğin kendisini değil, onun çarpıtılmış bir imgesini bize yansıtırlar ve siz de o imgeyi gerçek zannedersiniz.
Örneğin:
“Ben çok değersizim.”
“Eğer bu grip hapını içersem fenalaşırım ve kötüleşebilirim.”
“Çok sıkıcı biriyim, o yüzden kimse benimle arkadaş olmak istemiyor.”
… gibi.
Bunların hepsi bir düşünce ve gerçek değiller. Onların kaynağı ise işte bizim o karanlık dediğimiz saklambaç yerleridir.
Neden böyle düşünüyorum?
İşte böyle zamanlarda karanlık yerleri aydınlatmamız için Sokrates bize bir parola fısıldıyor.
Sokrates’in üç filtresi:
- Gerçeklik Filtresi:
Bu düşündüğüm şey gerçek mi? Yani piponun kendisi mi yoksa sadece bir resmi, imgesi mi? - İyilik Filtresi:
Bu şekilde düşünmek benim için iyi mi? - Fayda filtresi:
Düşündüğüm şey bana zarar mı veriyor yoksa fayda mı sağlıyor?
Yani zihnime giren düşünce, gerçek mi, iyi mi, faydalı mı?
“Düşünmek insanın kendi kendi ile konuşmasıdır” der Platon. Çünkü iç konuşmalarımız zihin ve duygu dünyamızın aynası gibidir. Önemli olan düşüncelerimizin kaynağına erişmek, sorgulamak, mağaranın derinliklerinde neler olduğunu görebilmektir.
Size yanaşan her düşünceye parolayı sorun. Böylece baskına uğramazsınız.
Sevgiler,
Feray Orman
No Comments