İlk 12 Titan’dan İapetos’un oğlu -ikinci nesil Titan- Atlas

 

İndeks

Yaratılış | Bölüm 1
Zeus’un Kardeşlerini Kurtarışı | Bölüm 2
Titanomahia | Titanlar ve Tanrıların Savaşı | Bölüm 3
5 İnsanlık Çağı | Bölüm 4
Prometheus | Bölüm 5
Pandora | Bölüm 6
Tufanlar | Bölüm 7
Zeus’un 7 Ölümsüz Eşi | 1 | Metis | Bölüm 8
Zeus’un 7 Ölümsüz Eşi | 2 | Themis | Bölüm 9
Zeus’un 7 Ölümsüz Eşi | 3 | Eurynome | Bölüm 10
Zeus’un 7 Ölümsüz Eşi | 4 | Demeter | Bölüm 11
Zeus’un 7 Ölümsüz Eşi | 5 | Mnemosyne | Bölüm 12

 
Titanomahia, Othrys Dağı’nda¹ yaşayan eski nesil tanrılar (Titanlar) ile Olimposlular (Olimpos Dağı’nda² hüküm sürecek olan genç nesil tanrılar) arasında 10 yıl süren savaştır. Hangi tanrı neslinin evrene hâkim olacağı bu savaşın sonucunda belli olur.

---

🌟 Bu miti en detaylı anlatan kaynak Hesiodos’un³ Theogonia’sıdır. Orpheus’a⁴ atfedilen şiirlerde de Titanlara rastlarız lâkin Orfik (Orphic) anlatılarının çok az bir bölümü günümüze ulaşmıştır. Bunun yanında Orfik anlatılar, Hesiodik gelenekten farklılıklar da gösterir.

---

Savaşa Giden Yol

İlk iki yazıda anlattıklarımızı şöyle bir hatırlayalım:

Titanlardan önce evreni tek başına Uranos yönetmektedir. Gaia ile birlikte 12 Titan’ın ebeveynidir Uranos.

İkisinin Titanların dışındaki çocukları; 3 Hekatonkheir ve 3 Kiklop’tur. Bu 6 çocuğunu tiksindirici derece çirkin bulduğu için toprağın altına -anneleri Gaia’nın (yeryüzünün) karnına- geri yollar. Bu duruma sinirlenen Gaia, Titan çocuklarından yardım ister. Annelerinin yardım çağrısına 12 Titan’ın en küçüğü olan Kronos cevap verir.

Gaia, adamantinden⁵ yapılmış büyük bir orak (Ya da tırpan) döver. Kronos’u ve orağı, Othrys Dağı’ndaki bir çatlağa saklar. Uranos, Gaia ile sevişmeye geldiğinde Kronos saklandığı yerden çıkar ve babasının cinsel organlarını bu orakla keser, uzuvlarını da Akdeniz’e atar.

(Uranos’un denize düşen testislerinden damlayan meniden tanrıça Afrodit’in ortaya çıktığını da ilk yazıdan –Yaratılış– hatırlıyorsunuzdur.)

Kronos, babasının elinden erki alır almaz kardeşleri Hekatonkheirleri ve Kiklopları annesinin karnından çıkarır. Lâkin özgürlükleri uzun sürmeyecektir bu yabanıl kardeşlerin. Babası görüntülerinden hoşlanmazken Kronos da kardeşlerinin gücünden korktuğu için onları bu kez de Tartaros’a⁶ hapseder.

Kronos’un babasının kara, gök ve deniz hükümdarı unvanını alarak Titanların başına geçtiği bu döneme Yunan mitolojisinde Altın Çağ deniliyor.

(Bir sonraki yazıda tüm çağlardan detaylı bahsedeceğim.)

Altın Çağ, çağlar arasında “en güzel” olarak adlandırılsa da Kronos için her şey o kadar da güllük gülistanlık değildir. Babası Uranos, kendisini lanetlemiştir. Kronos’u korku içinde yaşamaya iten bu lanet şudur:

Kronos da kendi çocuklarından biri tarafından devrilecektir.

Bu korkuyla doğan her çocuğunu yuttuğundan ve karısı Rhea’yı da sinirlendirdiğinden ilk iki yazıda detaylı bahsetmiştim.

Kısaca o bölümleri de anımsayalım:

Rhea altıncı çocuğu Zeus yerine kundağa sarılı bir taş yutturur Kronos’a. Zeus yetişkin olduğunda babasının Othrys Dağı’ndaki sarayına saki olarak girer. Metis’in hazırladığı iksirle babasını kusturur ve kardeşlerini kurtarır.

Kronos, Zeus’un tüm erkek ve kız kardeşlerini kustuktan sonra altı kardeş Olympos Dağı’na çekilirler. Zeus, tanrıları bir araya toplar ve ondan yana olan herkesin tüm hak ve ayrıcalıklarını elinde tutacağını ancak ona karşı çıkanların her şeyi kaybedeceğini ilan eder.

“Titanomahia” yani Titanlar ve Tanrılar arasındaki savaş bu şekilde başlar.

Müttefikler

Bu savaşta yanlarında olabilecek her müttefiğe ihtiyaçları vardır Olimposlu tanrıların. Babalarının, Tartaros’un en derinlerine hapsettiği yabanıl amcaları, Hekatonkheirleri ve Kiklopları kendi yanlarında savaşmaya ikna edebilirlerse bunun kendileri için büyük bir avantaj olacağını düşünürler. Bu amaçla en büyük erkek kardeşleri Hades’in önderliğinde, Poseidon ve Zeus, Tartaros’a inerler.

Kikloplar (Tepegözler): Brontes, Steropes, Arges
Hekatonkheirler (50 Başlı, 100 Kollu Devler): Kottos, Briareus, Gyes

Bu 6 dev, Tartaros’ta güvenliğin en yoğun olduğu bölgeye hapsedilmiştir. Adamantin duvarlara sahip hücrelerinin etrafı lav bir hendekle çevrilidir, hendek ise iblisler tarafından korunmaktadır. İblislerin başında da korkunç bir yaratık olan ejderha Kampê (Campe) vardır. Tüm Tartaros’taki en vahşi ve dehşetengiz canavar olan Kampê’nin görüntüsü genç tanrıları ürpertse de korkularını yenip içeri gizlice girmeyi başarırlar. Sonunda Kampê’yi öldürüp amcalarını serbest bırakırlar.

Tanrılar, Kronos’a karşı açtıkları savaşta amcalarından yanlarında olmalarını ister. İkinci kez hapsedilmelerine neden olan Titan kardeşlerine karşı muhârebeye girişmek için çok da dil dökülmesine ihtiyaçları yoktur bu amcaların.

🌟 Savaş sırasında devasa kayaları Titanlara fırlatacak olan Hekatonkheirler önemli bir müttefik olsalar da en büyük faydayı tanrıların silahlarını yapan Kikloplar sağlayacaktır.

Kiklopların Tanrılar İçin Yaptığı Silahlar

Kikloplar (Tepegözler), Tartaros’ta geçirdikleri uzun yıllar boyunca demircilik becerilerini geliştirmişlerdir. Babalarının (Kronos) adamantin orağından daha güçlü silahlar isteyen tanrıların beklentilerinin de üzerinde bir iş çıkarır Kikloplar.

Zeus için ölümcül şimşekleri; takan kişiyi görünmez kılan Karanlığın Miğferi‘ni Hades için, depremlere neden olabilecek Trident‘i ise Poseidon için üretirler.

(Titanomahia’dan sonra Tepegözler; Artemis için ay ışığından, Apollon için ise güneş ışığından yay ve oklar da yapacaklardır.)

Karanlığın Miğferi’nin savaşın kazanılmasında önemli bir rolü olduğu söylenir. Miğferi takıp fark edilmeden Titanların kampına giren Hades, Titanların silahlarını yok etme şansı elde edecektir.

Zeus, yardımlarından ötürü savaştan sonra Arges, Brontes ve Steropes‘i Olimpos’ta yaşamaya davet eder. Burada, Hephaistos’un atölyesinde çalışmaya devam ederler. Daha fazla silah ve tanrıların ihtiyacı olan her türlü aleti üretirler. Olympos Dağı’nın kapılarını da onlar işlemiştir.

Tepegözler ölümsüz değildir. Bu birincil nesil Kiklopların nasıl öldüğünü anlatmayı başka bir yazıya bırakıp Titanomahia’ya devam ediyorum.
 

Titanomahia

 

Titanlar Cephesi

Savaş başlamadan Prometheus; Kronos’a, Olimposluları yenmek için çeşitli taktikler verir ancak stratejisi önemsenmez. Bu duruma sinirlenen Prometheus, Kronos adına savaşmaktan vazgeçer ve Titanomahia boyunca tarafsız kalır. (Bazı kaynaklarda ise Olimposlular cephesinde savaştığı söylenir.)

Prometheus, ilk 12 Titan’dan İapetos ile Okeanid (Su Perisi) Clymene veya Clymene’ın kız kardeşi Asia‘nın oğludur. Atlas, Epimetheus ve Menoetius ise erkek kardeşleridir. Annesi konusu yeterince karışık değilmiş gibi bazı kaynaklarda da anne, adalet tanrıçası Themis‘tir.

(Biliyorum bunca isim çok kafa karıştırıcı fakat bu 4 kardeş, Yunan mitolojisinin oldukça önemli karakterleri. İlerde de onlarla sıklıkla karşılacağız.)

İkinci Nesil Titanlar

Themis, 12 orijinal Titan’dan biri olsa da Titanların değil, Olimposluların yanında yer alır. Bir tiran olan erkek kardeşinin yönetiminden belli ki çok da memnun değildir. Zeus’a gönlünü kaptıran tanrıçalardan biri olduğu için de Olimposluların yanında yer almış olabilir. Sonuçta Metis’ten sonra Zeus’un ikinci eşi olacak ve ona birçok çocuk doğuracaktır.

Themis, Olimposluların yanında yer alırken diğer dişi Titanlar, Kronos’un mu yanında yer alır peki? Hayır. Savaş boyunca tarafsız kalırlar.

Tarafsız kalan bir diğer isim ise Epimetheus‘dur.

🌟 İapetos’un ikinci nesil Titanları temsil eden 4 oğlundan ikisi (Atlas ve Menoetius) Kronos’un yanında savaşacakken, Epimetheus ve Prometheus tarafsız kalırlar.

Kronos’un yanında savaşmak istemeyen, hatta Themis gibi Zeus’un tarafına geçen diğer Titanlar ise şunlardır: Okeanos, Hyperion ve dişi titan Mnemosyne.

(Tahmin etmişsinizdir Mnemosyne’in de Zeus’dan çocukları olacaktır. Zaten Yunan mitolojisi boyunca Zeus’tan çocuğu olmayan dişilere rastlamak oldukça enderdir 😉)

Altta 12 orijinal Titan’ın hangi taraf için savaştığını görebilirsiniz.
 

12 Titan
Altı Dişi (Titanides)	Altı Erkek (Titanes)
Mnemosyne (Olimposlular İçin)	Okeanos (Olimposlular İçin)
Phoebe (Tarafsız)	Koios (Titanlar İçin)
Theia (Tarafsız)	Krios (Titanlar İçin)
Themis (Olimposlular İçin)	Hyperion (Olimposlular İçin)
Tethys (Tarafsız)	İapetos (Titanlar İçin)
Rhea (Olimposlular İçin)	Kronos (Titanlar İçin)

Tüm bu eksiklere ve sayıca az olmalarına rağmen Titanlar, son derece güçlü, yetenekli ve çok daha deneyimli savaşçılar oldukları için başlangıçta savaşta üstünlük sağlarlar. İapetos ve oğlu Menoetius gaddarlıkları ile ünlenirler. Savaş alanının lideri ise Atlas‘tır.

---

Hades de kısa sürede yetenekli, tehlikeli ve vahşi bir savaşçı olur. Korkunç miğferi, tüm Titanların korkusunu kazandırarak Titanların savaştaki nihai yenilgisine büyük katkıda bulunur.

Hesiodos, “Theogonia” adlı eserinde, tanrılar ve titanların savaşın dair birçok ayrıntıya girer.

Savaş on yıl sürerken, en görkemli çarpışma Olimpos Dağı’ndaki son savaştır.

Titanomahia’dan sonra, -artık kendilerine Olimposlular diyen- tanrılar resmi konutları olarak Olimpos Dağı’nı, kralları olarak da Zeus’u seçerler. Hades, Yeraltı Dünyası’nı alır. Korkunç miğferi, kişisel silahı olarak kalır. İki çatallı asası (Bident) ve üç başlı köpeği Kerberos (Cerberus) da Hades’in güç sembolleri arasındadır.

Miğferinin yarattığı korku nedeniyle Hades ölümlüler ve yarı tanrılar arasında büyük bir korkuya yol açar. Bu nedenle adını nadiren kullanırlar; Hades’ten “Zengin Olan“, “Sessiz Olan” olarak söz ederler. Bir diğer adı da “Misafirperver Olan“dır, bunun nedenini ilerki bölümlerde göreceğiz 😉

---

On yıl süren Titanomahia’yı, sonunda, Zeus ve diğer Olimposlular kazanır. Titanlar, Tartaros’a hapsedilir, Hekatonkheirlar ise muhâfızları olur. Titan Atlas’a gök kubbeyi taşıma cezası özel olarak verilir.

(Bazı anlatımlarda, Zeus’un gücünü güvence altına aldıktan sonra yumuşadığı ve Titanlara özgürlüklerini verdiği söylenir.)

Typhon’un (Tifon/Tayfun) Titanomahia’daki Rolü

Serinin ilk yazısı Yaratılış‘ta Yunan mitolojisindeki en güçlü ve en ölümcül canavar olarak kabul edilen Typhon’dan kısaca bahsetmiştim.

Gaia, Olimposlu tanrılarının Titanları yenmesini engellemek için son bir girişim olarak [Bazı kaynaklarda da kaybedilen savaşın ardından çocuklarını (Titanlar) Tartaros’a hapsettiği için Zeus’u cezalandırmak istediğinden] Tartaros’la birleşir ve ilerde “Tüm Canavarların Babası” olarak anılacak olan Typhon’u; hiç uyumayan yüz başlı, ateş püskürten ejderhayı doğurur.

Typhon, bütün kudreti ile Zeus’un karşısına çıkar ve neredeyse Olimposlu tanrılarının hepsini geri püskürtmeyi başarır. Bu esnada Zeus’un tendonlarını da koparır. Hermes tendonları geri almayı başardıktan sonra Zeus hiddetle şimşeklerini Typhon’a fırlatır ve nihayetinde Typhon’u alt ederek onu Etna Dağı’nın altına hapseder.

Yaratılış bölümünde, belinden aşağısı yılan, yukarısı ise güzel bir kadın olan Ehidna’dan da bahsetmiştim. Typhon’un kızkardeşi Ehidna ile birleşmesinden ise Yunan mitolojisinin en ünlü canavarları doğacaktır.

Üç tanesini kısaca hatırlatayım:

1. Hera tarafından Thebes’in dışına gönderilen ve bilmecelerine cevap veremeyenleri öldüren Sfenks. (Oedipus doğru cevap verdiğinde öfkelenen Sfenks kendini okyanusta boğacaktır. Bu da ekstra bilgi olsun 😉)
2. Delinmez bir cilde sahip olan Nemea Aslanı. (Hera’nın Herakles’e verdiği on iki görevden biri, bu aslanı öldürmektir.)
3. Kerberos, Yeraltı Dünyası’nın koruyucusu haline gelecek olan üç başlı bir köpek.

 

---

Titanomahia, tarih boyunca birçok sanatçıya ilham veren Yunan mitolojisinin önemli bir anıdır. Ayrıca, çok daha sonra ortaya çıkacak olan diğer dinlerin birçok efsanesine ve hikâyesine de ilham vermiştir.

---

 
 

Devamı için tıklayınız.

 
 

Açıklamalar:

1. Othrys Dağı: Titanomahia olarak bilinen savaş sırasında Kronos ve diğer Titanların yaşadığı yerdir. – Wikipedia    ⇡⇡⇡

 

---

 

2. Olimpos Dağı: Mermer ve altından muhteşem saraylarda yaşayan tanrıların evi. – Theoi Greek Mythology    ⇡⇡⇡

 

---

 

3. Hesiodos: Yunan didaktik şiirinin babası olarak bilinen, bilim insanlarınca MÖ 750-650’li yıllarda aktif olduğu düşünülen ünlü ozan. Theogonia‘da Hesiodos Yunan inanışını bir anlamda standart bir hale getirmiştir. Konusu genel olarak evrenin, dünyanın ve Tanrıların kökeni, varoluşları olan eser yunan tanrıları hakkında çok fazla bilgi vermekte ve bugün bile bir başvuru eseri niteliği taşımaktadır. – Vikipedi    ⇡⇡⇡

 

---

 

4. Orpheus (Orfe): Kimilerince gerçekten yaşamamış efsanevi bir isim veya mitolojik bir şair olarak görülmesine karşın, ezoterizmde, Antik Yunan’a bilgeliği Pisagor ve Platon’dan önce getirmiş, en büyük inisiyelerden biri olarak kabul edilir.
    
   Mitoloji:
   Orfe’nin sevgili karısı bir meşe nemf’i olan Evridiki bir gün Aristaeus’tan kaçarken ayaklarına bir yılan dolanır. Orfe, sevgilisi ölüp yeraltına (öte-âleme) gidince, ona tekrar kavuşmak için büyük çabalar gösterir. Tanrılardan yardım görme umuduyla, özlem içinde çalgısı olan liri çalarak harikulade, ahenkli müzikler yaratır. Bu çabaların sonunda yeraltı tanrısı olan Hades’ten bir yanıt gelir. Sevgilisine kavuşacaktır fakat bir koşul vardır. Sevgilisi yeraltı aleminin karanlıklarından ışığa çıkana kadar arkasına dönüp sevgilisine bakmaması gerekmektedir. Aether katlarından çıkıp yükselmeye başlarlar fakat tam ışığa çıkacakken Orfe dayanamaz, ardından gelen sevgilisini görmek için dönüp geriye bakar. Bu büyük hatasından ötürü de sevgilisine kavuşamaz.
    
   – Vikipedi    ⇡⇡⇡

 

---

 

5. Adamantin: Bileşimi çok sert olan ve “tanrıların metali” olarak da anılan adamantin; kırılmaz, kararmaz, hafif ve esnek olarak tanımlanır.
    
   Yunan mitolojisinde adamantin ile karşılaştığımız mitler:
    
   ◦ Kronos, adamantinden yapılma bir orakla babası Uranos’u hadım eder. Üstelik bu orağı annesi vermiştir kendisine.
    
   ◦ Tartaros’taki kapılar, adamantinden yapılmış devasa bir kapı tarafından korunur. Kronos, yabanıl kardeşleri Hekatonkheirler ve Kiklopları bu kapıların ardına hapseder.
    
   ◦ Prometheus, Kafkas Dağları’na adamantinden yapılmış zincirlerle tutsak edilir.
    
   ◦ Perseus, Gorgon Medusa’nın başını kesmek için adamantin bir orak veya kılıç kullanır.
    
   – Fandom    ⇡⇡⇡

 

---

 

6. Tartaros/Tartarus: Yunan mitolojisine göre cehennemdir. Katiller, günahkarlar, tanrılara karşı çıkmış olanlar ve bunun gibileri yeraltının en dipteki katmanı olan Tartaros’a mahkûm edilir. Tartaros’a hükmeden kişi Hades’tir. Bu diyar ölülerin mekanı olmasına rağmen yeryüzünden girilebilir lakin burayı korkunç 3 başlı köpek Cerberus korur. – Vikipedi>    ⇡⇡⇡

 

---